Background Image

Produkcja pstrąga – pozaprodukcyjne korzyści produkcji ryb

Produkcja pstrąga – pozaprodukcyjne korzyści produkcji ryb

Oczywistymi korzyściami z produkcji ryb łososiowatych są korzyści materialne wynikające z prowadzenia działalności gospodarczej. Do korzyści, które produkcja ta przynosi społeczeństwu, zaliczyć także można prozdrowotne aspekty mięsa rybiego. Produkcja ryb łososiowatych może jednak przynosić wymierne korzyści nie tylko samemu hodowcy czy konsumentom, ale także środowisku naturalnemu oraz społeczności lokalnej. Te dodatkowe aspekty związane z hodowlą ryb bywają często niedostrzegane. Warto jednak o nich pamiętać, zwłaszcza w czasie gdy obok ekonomii, także i wartości ekologiczne oraz kulturo- i socjo-twórcze brane są pod uwagę w analizie zysków i strat wszelkich gałęzi gospodarki.

1. Kulturotwórczy aspekt produkcji rybackiej

Nieomal od początków państwa polskiego rybactwo pełniło na jego terenach ważną funkcję kulturotwórczą. Wymienić tutaj można dwa gatunki ryb wpisujące się w polskie dziedzictwo: śledź i karp. Zwłaszcza karp mocno zrósł się z polską tradycją. W przypadku pstrąga, jego wpływ na naszą kulturę nie jest jeszcze tak mocno zarysowany, głównie z powodu relatywnie krótkiej obecności produkcji ryb łososiowatych na naszych ziemiach (początek w latach 60-tych). Możemy jednak odnotować powstanie wielu świąt rybackich związanych z produkcją pstrąga. Przykładem mogą być tutaj Święto Pstrąga, czy też lokalne pikniki. Imprezy te są o tyle cenne, że organizowane są na terenach mało uprzemysłowionych, czyli takich w których zakłady produkujące ryby, bywają ważnym źródłem dochodów lokalnej społeczności i stają się istotną częścią lokalnej kultury.

2. Socjotwórcze aspekty produkcji rybackiej

Ryby łososiowate trudno jest hodować w dużych aglomeracjach miejskich. Ich hodowla związana jest często z terenami wiejskimi. W takich miejscach, zakład zatrudniający kilkadziesiąt osób stanowi znaczącą siłę na drodze tworzenia siły lokalnej społeczności. Często lokacja zakładu rybackiego była pierwszym czynnikiem umożliwiającym powstanie takiej społeczności na danym terenie. Obok produkcji ryb zakłady takie umożliwiają rozwinięcie się innych gałęzi gospodarki, takich jak turystyka i gastronomia. Nie brak obiektów, wokół których jak grzyby po deszczu powstają ośrodki agroturystyczne serwujące w swoim menu głównie potrawy z ryb hodowanych przez lokalnych producentów. Częściowo przyczynia się do tego specyfika biologiczna ryb łososiowatych, które do produkcji wymagają czystego środowiska i spokoju, o które trudno w pobliżu większych aglomeracji. Tak więc z reguły tereny, na których powstają ośrodki hodowlane, są predestynowane do wykorzystania turystycznego.

3. Ekologiczne aspekty produkcji rybackiej

Ochrona bioróżnorodności.

Produkcja ryb zawiera w sobie wiele aspektów ochrony gatunków. Hodowca utrzymuje stado odpowiedniej linii hodowlanej, rozradza je zgodnie z planem hodowlanym oraz wychowuje nowe pokolenia, najczęściej w cyklu rocznym. Hodowca taki posiada niezbędną wiedzę i doświadczenie, by prowadzić rozród i produkcję nie tylko ryb hodowlanych, ale i dzikich, w tym i zagrożonych gatunków ryb. Często to hodowcy ryb są dostarczycielami materiału zarybieniowego pozwalającego na odbudowę lokalnych populacji ryb żyjących w stanie wolnym. Zabiegi takie nazywamy zarybieniami i pozwalają one utrzymać bioróżnorodność naszych wód w odniesieniu do ichtiofauny.

Monitoring jakości wody.

Ryby łososiowate potrzebują bardzo czystej wody. W związku z tym monitoring parametrów jej jakości jest nieodłącznym elementem hodowli pstrąga. To stawy pstrągowe są często pierwszym sygnałem alarmowym, że z wodą w rzece dzieje się coś niebezpiecznego. Nawet jeżeli hodowca nie dysponuje narzędziami pozwalającymi wykryć rodzaj zanieczyszczenia (jeżeli jest to zanieczyszczenie chemiczne), ryby jako efektywne bioindykatory doskonale pełnią funkcje ostrzegawcze. Niekontrolowany wyciek z ścieków nie przejdzie niezauważony w pobliżu hodowli ryb, a jego źródło szybko może zostać zlokalizowane dzięki odpowiedniej reakcji władz lokalnych na sygnały hodowców.

Ostoja roślin i innych zwierząt związanych z ekosystemami wodnymi.

Obecność rozległych lagun roślinnych umożliwia roślinności wodnej bujny rozrost dając schronienie zarówno wodnym kręgowcom czy bezkręgowcom jak i ptakom związanym z ekosystemami wodnymi. W tym aspekcie stawy mogą stanowić cenną ostoję bioróżnorodności roślinnej i zwierzęcej danego terenu.

4. Podsumowanie

Przytoczone wyżej fakty pozwalają nam szerzej spojrzeć na produkcję pstrąga w Polsce. Nie jest to obraz pełny, ale mam nadzieję na tyle szeroki, by pozwolić przebić wzrokiem horyzont ekonomiczny produkcji pstrąga i dojrzeć także inne aspekty tej gałęzi gospodarki. Hodowca ryb to obok płatnika podatków osoba mocno zaangażowana w ochronę i zachowanie środowiska naturalnego. Jest to także osoba zainteresowana rozwijaniem silnej i odpowiedzialnej lokalnej społeczności. Specyfika produkcji ryb sprawia, że w tym fachu nietrudno znaleźć idealistów, gdyż pstrąg niczego nie potrzebuje tak bardzo, jak idealnych warunków środowiska wodnego.

 

Radosław Kowalski

Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie

Przejdź do góry strony